Bir afet olarak değil tabii ve muhtemel bir olay olarak gördüğümüz Deprem, maalesef bu topraklarda bir afetin ötesinde can kayıplarına ve kalıcı hasarlara neden olmaktadır.
23 Ekim 2011 tarihinde Erciş merkezli olmak üzere Van ve çevresinde meydana gelen 7,2 büyüklüğündeki deprem ve sonrasında yaşanan artçı sarsıntılar sonrasında çok şey konuşulmuş, hukuki, siyasi, ilmi, ekonomik, sosyal birçok tartışma yapılmıştır. Bu tartışmalar daha önceleri de fazlasıyla yapılmıştı ancak sonuç değişmemiş ve yüzlerce canın (12 Kasım itibariyle 644) ölmesine engel olunamamıştır.
Van depreminde deprem sonrası müdahale anlamında ciddi mesafe alındığı gözlenmişse de depremin lokalliği düşünüldüğünde aslında durumun çok vahim olduğu görülmektedir. Yine deprem öncesi müdahale anlamında çok büyük zaaflar olduğu tekrar açığa çıkmıştır.
Başka ülkelerde bundan çok daha şiddetli depremler meydana gelmesine rağmen çok az sayıda kayıpla atlatıldığı gerçeği ortada iken Türkiye’de yaşanan depremlerde bu kadar çok can kaybı olması ciddi bir şekilde sorgulanmalı ve her kademeden sorumluluk sahipleri bunun hesabını vermelidirler.
Deprem ile birlikte çok sayıda binanın yıkılmasının ardında çarpık ve plansız kentleşmenin olduğu, binaların imar ve deprem mevzuatına uygun yapılmadığı, mevzuata aykırı binalara belediyelerce ve diğer ilgili birimlerce çeşitli kaygılarla izin verildiği, binaları yapanların inşaat maliyetlerinden kaçmak gayesiyle çürük evsafta binalar inşa ettikleri açık bir gerçektir.
Burada bir hususu özellikle belirtmek gerekir ki barınma hakkı temel bir hak olup bunu gerekli konfor ve güvenlik standartlarında sağlamak devletin görevidir. Anılan ve bugün acı bir biçimde karşı karşıya kaldığımız nedenlerle, deprem gerçeğinin ciddiye alınması gerektiğini belirterek bu depremin artık gelecek depremlerin önlemini almak anlamında bir sonuca evirilmesi için ciddi bir deprem seferberliği içerisine girilmesi gerektiğini düşünüyoruz. Bu kapsamda, MAZLUMDER, Mimar Mühendisler Grubu ve TEKDER olarak ayrıntıları kamuoyuna sunacağımız raporlarda belirtilmek üzere:
• Her kademeden bütün sorumluların yaptıklarının yanlarına kar kalmaması için bina enkazı dâhil olmak üzere delillerin bir an önce toplanması ile cezai yönden haklarında soruşturma başlatılmasını ve bu soruşturmaların göstermelik bir iki müteahhit üzerinden değil, kapsamlı ve etkili bir şekilde yapılmasını, aynı şekilde devlet dahil bütün sorumlulara yönelik tazminat davası imkanlarının mağdurlarca sonuna kadar kullanılmasını, bunun için gerekirse deprem bölgesindeki yargı harçları ve masraflarından davacıların muaf tutulmasının sağlanmasını,
• Mühendis ve mimarlardan müteahhitlere, belediyelerden kontrol firmalarına kadar bütün tarafların ve inşaatın her aşamasının denetlenmesi ve cezai yaptırımların en ağır şekilde uygulanmasını,
• Depremin yıkmasını beklemeden mevcut yapı stokunun depreme karşı dayanıklılık kontrolünün yapılmasını ve bunun neticesine göre gerekli tedbirlerin alınmasını, yapı denetim mevzuatının yenilenerek, tavizsiz uygulanmasını ve ülke geneline yayılmasını, imar planlarının gerekli standardizasyonu sağlamasına özen gösterilmesini,
• Altın saatler olarak değerlendirilen 72 saatlik süre ve özellikle ilk 24 saatin ciddi bir koordinasyon içerisinde değerlendirilmesi ile ciddi özveriyle çalışan kurtarma ekiplerinin yanında inşaat hususunda teknik bilgiye sahip görevlilerin bulunmasının sağlanarak, kurtarma esnasında zaman kaybının önüne geçilmesini,
• Depremde can ve mal emniyetini sağlayacak bina ve şehirlerin kurulması için başta devlet olmak üzere belediyelerin, müteahhitlerin, mimar ve mühendislerin, sivil kuruluşların ve bütün vatandaşların ortak bir duyarlılığa sahip olmasını,
• Van Depremiyle birlikte ülke gündemine oturan ‘’Kentsel Dönüşüm’’ün bir rant paylaşımı olarak değil, insanca yaşayabileceğimiz, güvenli, insani ölçekte, çok katlı olmayan evlerin oluşturduğu güzel şehirlerin kurulmasının bir vesilesi olarak değerlendirilmesini gerekli görüyoruz.
İnsan Hakları ve Mazlumlar İçin Dayanışma Derneği (MAZLUMDER)
Teknik Elemanlar Derneği (TEKDER)
Mimar ve Mühendisler Grubu (MMG)
- Van depremine İlişkin Değerlendirmeler ve Zarara Uğramış Kişilerin Hak Arama Süreçlerine İlişkin Deprem Raporu İçin Tıklayın-
