Türkiye’de yaşayan çifte vatandaş statüsündeki başörtülü Bulgaristan vatandaşlarının, konsolosluklardaki pasaport yenileme işlemlerinde başörtülü fotoğraflarının kabul edilmediği öğrenilmiştir.
Daha önce vize başvurularında da karşılaşılan bu ayrımcı uygulama; hem Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın 10. maddesine hem de Bulgaristan Anayasası’nın din ve vicdan özgürlüğünü koruyan 37. ve ayrımcılığı yasaklayan 6. maddelerine açıkça aykırıdır.
MAZLUMDER olarak Bulgaristan Cumhuriyeti Büyükelçiliği’ne resmi başvuruda bulunarak; din ve vicdan özgürlüğünü ihlal eden bu keyfi dayatmaya derhal son verilmesi ve insan haklarına riayet edilmesi çağrısında bulunduk.
Başvuru metni:
BULGARİSTAN CUMHURİYETİ BÜYÜKELÇİLİĞİ’NE
Sayı : 2026/12
Konu : Bulgaristan Cumhuriyeti temsilciliklerince pasaport yenileme başvurularında din ve vicdan özgürlüğüne aykırı şekilde başı açık fotoğraf istenmesi hk.
Derneğimizin araştırmaları ve yapılan mağdur görüşmeleri neticesinde, Türkiye’de yaşayan ve aynı zamanda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan başörtülü Bulgaristan vatandaşlarının, pasaport yenileme işlemleri için konsolosluk makamlarına başvurduklarında başörtülerini açmak zorunda bırakıldıkları saptanmıştır. Vatandaşlar konsoloslukları arayarak durumu teyit etmek istediklerinde başörtülü fotoğrafların pasaport işlemlerinde kabul edilmediği ifade edilmiştir.
Benzer olaylar geçmişte de yaşanmış, 08.03.2021 tarihinde derneğimize başvuran Sümeyye YILMAZ ve Büşra YILDIZ “transit vize” için başörtülü fotoğraflarının kabul edilmediğini, aracı kurum VFS Global’in ve Büyükelçiliğinizin “başı açık” fotoğraf şartı koştuğunu aktarmışlardı. Derneğimiz tarafından Büyükelçiliğiniz ile yapılan görüşmelerden ise herhangi bir cevap alınamamıştı.
Bahse konu uygulama gerek Bulgaristan ulusal mevzuatı, gerekse ülkenizin taraf olduğu uluslararası mevzuat bakımından insan haklarına aykırıdır. Avrupa Birliği Temel Haklar Şartı’nın “Düşünce, vicdan ve din özgürlüğü” başlıklı 10. Maddesinin 1. paragrafı şu şekilde düzenlenmiştir: “Herkes düşünce, vicdan ve din özgürlüğüne sahiptir. Bu hak, din veya inancı değiştirme özgürlüğünü ve tek başına veya başkalarıyla birlikte, kamuya açık veya özel olarak, ibadet, öğretim, uygulama ve gözlem yoluyla din veya inancı ifade etme özgürlüğünü içerir.” Maddenin lafzında da bariz olduğu üzere din ve inanç özgürlüğü, bu tercihlerin getirdiği fiili gereklilikleri kamuya açık veya özel olarak yaşayabilme özgürlüğünü de içermekte olup başörtüsü kullanımı da bu özgürlük kapsamında değerlendirilmelidir.
Ayrıca Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasası’nın 37. maddesinde vicdan ve din özgürlüğü güvence altına alınmış, 6. maddenin 2. fıkrasında ise “Tüm vatandaşlar kanun önünde eşittir. Irk, milliyet, etnik köken, cinsiyet, köken, din, eğitim, inanç, siyasi bağlılık, kişisel ve sosyal statü veya mülkiyet durumuna dayalı hak ve ayrıcalıklara hiçbir kısıtlama getirilemez” denilerek din ve inanç temelinde ayrımcılık yasaklanmıştır. Bu hükümlere rağmen kişilerin dini inançları gereği başörtü takmaları nedeniyle pasaport yenileme işlemlerinde farklı muameleye tabi tutulmaları, eşitlik ilkesi ve din özgürlüğü bakımından hak ihlallerine sebep olmaktadır. Devlet olarak tarafı olduğunuz uluslararası sözleşmelere ve Bulgaristan Cumhuriyeti Anayasası kapsamında güvence altına alınan hak ve özgürlüklere rağmen böyle hadiselerin yaşanması, bir insan hakları kurumu olarak derneğimizi harekete geçirmiş, vakıaları araştırmaya ve konunun açıklığa kavuşturulmasını sağlamaya itmiştir.
MAZLUMDER olarak Büyükelçiliğinizi; Türkiye’de yaşayan başörtülü Bulgaristan vatandaşlarının pasaport yenileme işlemlerinde başörtülerini açmaya zorlandıklarına ilişkin iddiaları araştırmaya, uygulamalarınızda insan hakları ve özgürlüklerine riayet etmeye davet ediyoruz. 13.11.2026
Av. Kaya KARTAL
MAZLUMDER Genel Başkanı
